We liepen al enkele uren door het dichtbegroeide oerwoud van Volcanoes National Park in Rwanda,  toen de gids plotseling stilstond en langzaam zijn vinger naar zijn mond bracht: Ssssssst. Hij wees naar een plek in de struiken achter me en gebaarde me op mijn hurken te gaan zitten. Ik ging door mijn knieën, draaide me voorzichtig om en staarde recht in de ogen van een zilverrug. Hij zat op de grond, rustig te eten, op nog geen anderhalve meter afstand. Hij keek mij met verwondering aan met grote bruine mensenogen. Hoe was het mogelijk dat ik deze kolos niet had gezien, of gehoord? Zijn bewegingen waren langzaam, ik hoorde ritselend gras, het afbreken van netelbladeren en bamboescheuten en het zachte smakken van zijn kaken. Snel sloeg ik mijn ogen neer, hij was tenslotte de baas van de groep.

IMG_2033

De Titus familie wordt nu geleid door zilverrug Pato. De groep heeft twee silverbacks, Pato en Urwibutso, maar Pato is de dominante.  Ooit werd de familie opgericht door beroemde zilverrug Titus, die leefde in de tijd van Dian Fossey. Op vijf-jarige leeftijd klom de kleine Titus al in de nek van Sir David Attenborough in zijn baanbrekende documentaire “Life on earth” (1979), en hij was te zien in meerdere  documentaires en films, waaronder “Gorillas in the Mist” (1988). Titus werd daarmee hét gezicht van de de gorillabescherming. Hij groeide uit tot een imposante en dominante zilverrug en  overleed in 2009 op 35-jarige leeftijd.

He just wants to play

Ik keek om me heen, want waar Pato is, daar is zijn familie. De gids gebaarde me hem te volgen. Een deel van onze groep was net opgestaan toen plotseling  een gorilla met een enorme vaart uit de bosjes opdook en een van de Amerikaanse dames bij de enkels greep. Ze gilde hard en de hele groep, acht toeristen in totaal, stond aan de grond genageld. “Geen zorgen”, zei de gids lachend. “Hij is een jonge speelse tiener,  he just wants to play.”

Inmiddels zagen we op meerdere plekken gorillas zitten tussen de bladeren, groot en klein, rustig kauwend op sappige bladeren of geconcentreerd elkaars vacht schoonmakend. De jongste van het gezin, een drie maanden oude baby, keek verschrikt naar ons met zijn snoezige haartjes recht overeind terwijl hij met zijn kleine handen de vacht van zijn moeder vastgreep. Voorzichtig verspreidde onze groep zich om foto’s en selfies te maken. De gorillas leken zich verder niet veel van ons  aan te trekken en maakten een ontspannen indruk.

IMG_1990

Toen ik zelf poseerde, een meter of drie voor de lui op zijn rug liggende Pato, werd ik plotseling besprongen door een jonge gorilla. Hij bewoog razendsnel en greep met zijn hand naar mijn paardenstaart,  die achter mijn petje uitstak. Ik maakte me klein. De gids pakte mijn arm en trok me langzaam uit zijn greep. Mijn hart bonste in mijn keel.  En toch had ik ook het gevoel dat hij ieder moment zijn masker kon afgooien en zijn apenpakje uittrekken en dat er dan een mensenkind voor me zou staan:  “haha, gefopt!”

IMG_4671

Het uur ging snel voorbij en we begonnen aan de trek terug. Het begon zachtjes te regenen en zeiknat maar voldaan kwamen we een paar uur later terug in het kamp.

Gorilla Tracking

Van de vier soorten gorillas, allen met uitsterven bedreigd, zijn de berggorilla’s de bekendste soort, dankzij het levenswerk van Dian Fossey.  Berggorilla-tracking is uitgegroeid tot een belangrijke peiler voor toerisme in de regio. Dankzij het geld dat daardoor binnenkomt is de gorillapopulatie in het Virunga-gebergte die delen van Rwanda, Oeganda en de DR Congo beslaat,  volgens de laatste volkstelling gestegen tot meer dan 1.000.

Je kunt gorilla’s  tracken in Volcanoes National Park in Rwanda, of in Bwindi National Park in Uganda.  Het Virunga National Park (DR Congo) is momenteel helaas om veiligheidsredenen gesloten voor publiek. Om de dieren te beschermen worden kleine groepjes, van maximaal 8 personen, maximaal 1 uur per dag toegelaten per gorillafamilie.  Niet alle families zijn gehabitueerd, zoals dat heet.  Een aantal families worden alleen bezocht door onderzoekers en blijven afgescheiden van het publiek.

Rwanda of Oeganda?

Het prijskaartje varieert wel. Om een permit te kopen voor 1 dag tracking – en 1 uur bij een familie  –  betaal je in Rwanda sinds kort USD 1500 en in Oeganda USD 600.  Het is een raadsel waarom die prijzen niet gelijk zijn getrokken omdat de ervaring vrijwel hetzelfde is.  Bwindi National Park bestaat uit meerdere sectoren waarvan sommige delen bekend staan om de dichte begroeiing of steile afgronden. Kies dus goed het waar je wil tracken op basis van je fitheid en bereidheid om te hiken.

Ongeveer een jaar na Titus, bezocht  ik in Oeganda de Kyaguriro familie in de Ruhija sector van  Bwindi National Park. Daar troffen we na een zware maar spectaculair mooie tocht de hele familie hoog in de bomen van het regenwoud. Zo zaten we enige tijd op de grond te wachten tot ze naar beneden klauterden en vervolgens kwamen we net zo dichtbij de individuele gorillas als destijds in Rwanda. Niet iedereen heeft de luxe om gorillas meerdere keren en op verschillende plaatsen te zien. Maar zo bijzonder als de allereerste keer, wordt het toch nooit meer.

Links:

Volcanoes National Park, Rwanda

Uganda Wildlife Authority

Virunga National Park/ Visit Virunga (DR Congo)